Kendi işini kurmak isteyen girişimcilerin en sık tercih ettiği işletme türlerinden biri şahıs şirketidir. Kuruluş işlemlerinin nispeten hızlı tamamlanması, başlangıç maliyetlerinin sermaye şirketlerine göre daha düşük olması ve yönetim sürecinin kolaylığı, şahıs şirketini özellikle küçük işletmeler ve serbest çalışanlar için cazip hâle getirir.
Şahıs şirketi nedir?
Şahıs şirketi, gerçek bir kişinin kendi adına ticari veya mesleki faaliyette bulunmasıyla kurulan işletme yapısıdır. Günlük kullanımda “şahıs şirketi” denilse de vergi mevzuatında faaliyet, sahibinin gerçek kişi mükellefiyeti üzerinden yürütülür.
Freelancerlar, danışmanlar, e-ticaret yapanlar, yazılımcılar, tasarımcılar ve bireysel hizmet sunan girişimciler bu işletme modelini tercih edebilir. Ancak işletme sahibinin şirket borçlarından kişisel mal varlığıyla sorumlu olabileceği unutulmamalıdır.
Şahıs şirketi kurmak için gerekli belgeler
İstenen belgeler faaliyetin türüne göre değişebilmekle birlikte genellikle şunlardır:
- Kimlik bilgileri
- Yerleşim yeri bilgisi
- İş yeri adresini gösteren kira sözleşmesi veya tapu
- İmza beyannamesi
- Faaliyet konusu ve NACE kodu
- Mali müşavire verilecek vekâletname
- Sanal ofis kullanılacaksa sanal ofis sözleşmesi
Bazı mesleklerde oda kaydı, ruhsat veya mesleki yeterlilik belgesi de gerekebilir. Bu nedenle başvuru öncesinde faaliyet alanına özgü yükümlülüklerin kontrol edilmesi önemlidir.
Şahıs şirketi kurma aşamaları
a. Faaliyet konusu belirlenir
Öncelikle işletmenin hangi alanda faaliyet göstereceği belirlenmelidir. Seçilen faaliyet konusu, vergi yükümlülüklerini ve kullanılacak NACE kodunu etkileyebilir. Yanlış veya eksik faaliyet kodu seçilmemesi için mali müşavir desteği alınabilir.
b. İş yeri adresi seçilir
Şirket kuruluşunda resmî bir iş adresi gösterilmesi gerekir. Bu adres kiralık bir ofis, şartları uygunsa ev adresi veya sanal ofis olabilir. Ev adresinin kullanılması bazı vergisel sonuçlar ve mahremiyet sorunları doğurabileceğinden sanal ofis, özellikle uzaktan çalışan girişimciler için pratik bir seçenektir.
c. İşe başlama bildirimi yapılır
Başvuru, vergi dairesi üzerinden veya elektronik ortamda gerçekleştirilebilir. Gelir İdaresi Başkanlığına göre gerçek kişiler, işe başlama bildirimini faaliyete başladıkları tarihten itibaren 10 gün içinde vergi dairesine, posta yoluyla veya Dijital Vergi Dairesi üzerinden yapabilir. Bildirim mükellefin kendisi, avukatı ya da yetkili meslek mensubu tarafından gerçekleştirilebilir.
d. Vergi yoklaması tamamlanır
Başvurunun ardından vergi dairesi tarafından iş yeri adresine yönelik elektronik veya fiziki yoklama yapılabilir. Adresin gerçekten kullanılabilir olması ve gerekli belgelerin hazır bulundurulması önemlidir. Yoklama ve kontroller tamamlandıktan sonra mükellefiyet tesis edilir ve vergi levhası oluşturulur.
e. Fatura ve muhasebe düzeni kurulur
Faaliyete başlamadan önce düzenlenecek belgenin türü belirlenmeli; gerekiyorsa e-Arşiv Fatura, e-Fatura veya serbest meslek makbuzu uygulamaları için hazırlık yapılmalıdır. Beyannamelerin zamanında verilmesi ve gelir-gider kayıtlarının düzenli tutulması için bir mali müşavirle çalışmak süreci kolaylaştırır.
Faaliyetin kapsamına göre ticaret sicili, esnaf sicili veya ilgili meslek odasına kayıt yaptırılması da gerekebilir. Bu zorunluluk her işletme için aynı olmadığından faaliyet özelinde değerlendirilmelidir.
Şahıs şirketinin vergileri nelerdir?
Şahıs şirketleri kazançları üzerinden gelir vergisine tabidir. Bunun yanında faaliyetin türüne göre KDV, stopaj, damga vergisi ve geçici vergi gibi yükümlülükler ortaya çıkabilir. Ödenecek tutarlar; kazanca, giderlere, çalışma alanına ve güncel mevzuata göre değişir.
Kendi adına bağımsız çalışan gelir vergisi mükellefleri genel olarak SGK’nin 4/b sigortalılık statüsü kapsamında değerlendirilir. Bildirim çoğunlukla ilgili kurumlar üzerinden yapılır; ancak başka bir işte sigortalı çalışma veya emeklilik gibi durumlar sonucu etkileyebilir.
Şahıs şirketinin başlıca avantajları şunlardır:
- Kuruluş işlemleri hızlıdır.
- Başlangıç maliyetleri daha düşüktür.
- Yönetim ve karar alma süreci kolaydır.
- Muhasebe işlemleri sermaye şirketlerine göre daha sadedir.
- İşletmenin kapatılması genellikle daha kısa sürer.
Buna karşılık gelir yükseldikçe artan oranlı gelir vergisi ve işletme sahibinin kişisel sorumluluğu dikkate alınmalıdır. İş hacmi büyüdüğünde limited veya anonim şirkete geçiş değerlendirilmesi yararlı olabilir.
Şirketinizi kurarken yüksek ofis giderleriyle karşılaşmadan profesyonel bir iş adresi edinmek istiyorsanız Porte Offices’in sanal ofis çözümlerinden yararlanabilirsiniz. Merkezi bir adres, posta ve kargo takibi ile ihtiyaç duyduğunuz ofis hizmetlerini tek noktadan alarak şahıs şirketinizin kuruluş sürecine güçlü bir başlangıç yapabilirsiniz.